Tôi đã đọc
qua một số bài viết về cuộc sống tại nước Mỹ của độc giả gửi lên trong thời
gian gần đây. Tôi cũng đang sống tại Mỹ, cũng muốn góp một số ý kiến của mình
cho độc giả cùng tham khảo. Nhưng bài viết của tôi sẽ không đi vào chi tiết
cuộc sống của một ai, mà sẽ cố gắng viết một cách tổng thể về cộng đồng người
Việt tại Mỹ bằng sự khách quan nhất có thể .
Như chúng ta đã biết, đa số người Việt nhập cư vào Mỹ sau năm 1975 thuộc rất
nhiều thành phần khác nhau. Một số lớn người Việt qua Mỹ sau đó theo diện bảo
lãnh thân nhân. Hầu hết họ đều đã không còn trẻ. Việc phải trải qua cuộc sống
mới tại nơi xứ lạ quê người, tiếp thu văn hóa và đặc biệt là ngôn ngữ hết sức
khó khăn. Họ phải bắt đầu bằng những công việc lao động chân tay đơn giản với
đồng lương tối thiểu ở Mỹ (trung bình 6 đến 8 đôla một giờ) trong các xưởng sản
xuất, nhà hàng.... Đồng tiền mà họ kiếm được không hề dễ dàng đó đều phải bỏ ra
để trang trải các chi phí đắt đỏ ở Mỹ, đặc biệt là ngôi nhà.
Tuy nhiên
nhờ sự hỗ trợ ban đầu của chính phủ Mỹ dành cho người nhập cư (food stamp, cash
aid..) nên về cơ bản cuộc sống của họ không đến nỗi nào. Dần dần một số ít
người có khả năng thích nghi và hòa nhập cao, học hiểu tiếng Anh đã xin được
những công việc tốt hơn, đa phần là công việc hành chính liên quan đến người
Việt ở Mỹ, hoặc công việc họ từng làm tại Việt Nam. Một số người khác bắt đầu
kinh doanh cafe, nhà hàng, tiệm phở.... và đặc biệt là tiệm nail (làm móng). Đó
là cách mà cộng đồng người Việt hình thành và phát triển ở Mỹ.
Thu nhập bình quân của họ có thể nói là ổn định, vào khoảng 20.000 đến 40.000
USD một năm. Tại Mỹ đây là thu nhập dưới mức trung bình. Thống kê thu nhập bình
quân đầu người tại Mỹ năm 2008 vào khoảng 50.000 USD/năm. Có nghĩa là đa phần
người Việt ở Mỹ thuộc tầng lớp thấp trong xã hội đa sắc tộc tại đây. Tôi chỉ
ước tính theo tình hình chung, lấy đa số. Dĩ nhiên vẫn có thiểu số người Việt
vươn lên bằng khả năng thực, làm việc trong những chuyên ngành với mức thu nhập
cao trên 100.000 USD một năm (máy tính, tài chính ngân hàng, y học ...), nhưng
chỉ là thiểu số.
Vậy sự khác
biệt cơ bản giữa cuộc sống tại Mỹ và tại Việt Nam là ở giá trị đồng tiền kiếm ra.
Vẫn cùng một công việc phụ bếp hay làm móng tay, một người tại Mỹ có thể lái xe
hơi, ở một ngôi nhà đẹp có khoảng sân vườn rộng và garage để xe, sắm một chiếc
tivi màn hình lớn.... Còn người ở Việt Nam chỉ đủ sống và mua được một
chiếc xe máy. Với thu nhập như vậy người đó không thể so sánh với người bản xứ
nhưng nếu đem số tiền đó về Việt Nam thì người đó bỗng trở thành phú
hộ giàu có.
Còn một sự
khác biệt lớn giữa xã hội Mỹ và Việt Nam đó là vai trò của chính phủ
trong cuộc sống của người dân. Tại Mỹ khi bạn thuộc tầng lớp low income (thu
nhập thấp dưới tiêu chuẩn sống), bạn sẽ được chính phủ cung cấp food stamp (một
chiếc thẻ như thẻ tín dụng để bạn mua thức ăn mỗi tháng với hạn mức tiền ấn
định trước), cash aid (hỗ trợ tiền mặt), cash aid for unemployee (tiền thất
nghiệp), tax refund (hoàn trả thuế - có khi nhiều hơn nhiều lần số tiền bạn đã
đóng thuế) SSI for disability (tiền cho người mất khả năng làm việc, cho người
già..). Ngoài ra còn có medicaid (bảo hiểm y tế) giúp bạn được chăm sóc sức
khỏe một cách tốt nhất.
Hệ thống
giáo dục phổ thông được chính phủ chi trả hoàn toàn. Lên đại học bạn có thể
mượn tiền không lãi suất để theo học bất kỳ ngành nghề nào bạn muốn. Thậm chí
nếu không đúng tuổi đi học bạn còn được cho tiền để khuyến khích hoàn tất
chương trình đại học. Đó là những tiện ích xã hội mà Việt Nam còn rất lâu
mới có thể thực hiện được. Do vậy người Việt Nam tại Mỹ có thể yên tâm cho tương
lai của con cháu tại Mỹ, được thừa hưởng những lợi ích xã hội tốt nhất để vươn
lên và thành công .
Tuy nhiên một người sống tại Mỹ phải cần xác định họ phải làm việc. Dù là làm
bất cứ công việc gì thì họ cũng phải cố gắng làm việc. Nếu không họ sẽ rất vất
vả trong việc chi trả chi phí sinh hoạt đắt đỏ đặc biệt là tiền nhà. Chính phủ
Mỹ chỉ hỗ trợ khi bạn gặp khó khăn thật sự. Cơ cấu xã hội Mỹ và những chiếc bẫy
tín dụng từ ngân hàng buộc người ta phải làm việc để có được một cuộc sống tốt.
Bạn kiếm ra càng nhiều tiền thì bạn càng phải đóng thuế nhiều. Ngân hàng sẽ cho
bạn mượn tiền để mua nhà, xe hoặc bất cứ thứ gì bạn muốn. Nhưng để hoàn toàn sở
hữu những thứ đó bạn phải làm việc trong một thời gian tương đối dài. Đó là
cách mà xã hội Mỹ vận hành.
Làm việc,
kiếm tiền, mua tài sản (hay tiêu sản) rồi lại phải làm việc, trả nợ... một cái
vòng tuần hoàn. Áp lực cuộc sống buộc mọi người phải làm việc liên tục. Điều đó
dẫn đến xã hội làm ra của cải vật chất nhiều hơn, giúp xã hội phát triển hơn.
Nhiều người gọi đó là xã hội đồng tiền, hay xã hội với khẩu hiệu "làm việc
là sống, sống là để làm việc". Thứ áp lực đó không có ở xã hội Việt Nam.
Do vậy để
nói sống trong xã hội nào là hạnh phúc hơn là tùy ở suy nghĩ và định hướng của
mỗi người. Một số người sẽ thành công ở Mỹ nhưng một số khác sẽ lại hạnh phúc
hơn nếu sống ở Việt Nam.
Nguồn: VnExpress
